Nelonge iu sabata matene mi iris al korea lernejo kaj korea preĝ= ;ejo en Gaŭŝjong

Iomete pri Koreoj en Tajvano

Nelonge iu sabata matene mi iris al ko= rea lernejo kaj korea preĝejo en Gaŭŝjong. Ili troviĝas kune sur la monto en Gaŭsiung, vere meze de la urbo. Mi ne oficiale vizitis= la lernejon. Mi nur vidis la lernejon de ekster kaj vizitis la preĝejon k= aj parolas al unu koreino, kiu zorgis la florojn kaj plantojn de la preĝe= ja ĝardeno, kiam mi iris tie.

Kim Choaja(金佐子), la 69-jara maljunulino klarigis la historion de koreoj en Tajvano. Ŝi parolis al = mi per la mandarena aŭ tajvana dialekto.

Ŝi ŝainas paroli pli bone la dialekton ol la oficialan ĉinan. La virino, Kim Choaja naskiĝis en Koreio en 1938, ŝi venis al Keelung en Tajvano, kiam ŝi havis 3 jaran, kun sia gepatroj. Ŝia patro estis mara inĝeniero de moderna fiŝkapita ŝipo kaj povis gajni monon por la familio facile dum la milito. Kiam ŝi estis 6, la milito finis. Ĉar la patro povis ankoraŭ labo= ri sur la ŝipo, li restis en Tajvano kun sia familio. Ŝi ne iris al infanĝardeno aŭ lernejo dum japana okpado, sed ŝi lernis kel= kajn japanajn frazojn per oreloj. Ŝia patrino povis paroli nur la korean. Ŝi memoris, ke sia patrino povis nur paroli "kore wa it kin ikura?" (kiom da mono ĝi kostas po fundo ?)" kiam aĉeto= en la bazaro. Ŝia patro parolis la japanan tre bone pro sia okupo.

Post la milito, lia postvivo en Tajvano malfaciliĝis por dukaŭ= ;zo: Unu estis lia senkapableco de la ĉina lingvo, alia estis lia manko de valida licenco por labori sur ŝipo. Li estis= mara-maŝinisto antaŭe, tamen post la milit= o li povis nur labori kiel dua mato. La junaj maristoj kun licenco pli alta ranga havis nur malmultajn spertojn, tial dependis tre multajn de ŝia patro teknike. Ŝi diris, ke post nelonge la milito 8000 koreoj estis kunvenigitaj en Kaosiung and Keelung Haveno. Ili estis konsolistinoj, solda= toj,laboristoj en Tajvano Vjetnamio,Malajzio aŭ Filipinoj. Du ŝipoj kun ĉirkaŭ 4000 koreaj pasaĝero= j veturis transp= ortis ilin el Keelung al Koreio. Malgraŭ tio, estis multaj koreoj restintaj = en Tajvano kun relative mizera vivo kaj laborkondiĉoj. Ŝia patro hav= is plibonajn ŝancojn en Gaŭhsjong, tial ŝia patro kaj familio transloĝiĝis al Gaŭsjong. Ŝia patro mortis post du aŭ tri jaroj kiam ŝi edziniĝis.

Ŝi edziniĝis kun korea viro. Ŝia edzo havis korean nacianecon, sed lernis en tajvanaj lernejoj ĝis li finis la studon en mezaltlernejo. Ŝia edzo vivtenis (sian familion) kiel ŝipa maŝinisto. Ili havas tri infanojn, sed ŝia edzo mortis pro ŝ= ipa akcidento dum lia navigado proksime Vjetnamio en 1970. Ŝia filo laboras antaŭe ankaŭ sur ŝipo,nun laboras kiel gardisto de sekureco = ie en Tajpej. Ŝiaj du filetoj vivas ankaŭ en Tajvano. S-iro Kim kaj ŝiaj gefiloj estas fidelaj kristanoj. La dua filino volontas sin kiel interpretistino en korea preĵejo en Kaoshiong dum dioservo (el korea al ĉina).La gefiloj akiris tajvanan(ĉina) civitanecon. Ŝia patr= ino estas 92 jara nun, vivante en Koreio kun siaj parencoj.

S-ino Kim diris, kw ŝi vivtenas sin per vendi sian manfaritan pikl= itan legumon Kimchion.

Ŝi estas 69. Fakte ŝi estas ja la homo, kiu scias multe da historio de koreanoj en Tajvano. Ŝi povas rakonti veran historion.

La lernejestro de Korea Lernejo en Gaŭŝjong estis sendita de korea registaro al Tajvano. Li ordinare laboras nur du aŭ tri jaroj, kaj venas alia. Nun la lernejestro de Korea Lernejo estas S-ro Lin Hyoung Jel (= 林烔喆), kaj lia edzino Pak Mimi(朴美= 美). Ili h= avas neniujn infanojn kun ili. Ili estas kristanoj. Mi okaze vidis lian edzinon = Pak Mimi antaŭ mi forlasis la preĝejon. Mi informis ŝin, ke korea-paloranta historiisto kaj esperantisto Doktoro Jamada Kanto el Japanio intencas viziti ŝian edzon.<= /p>

Jen temas pri la Korea Lernejo en Gaŭŝjong. La sidloko kaj amplekso = de la lernejo estas bonega. La sidloko apartenas al la aŭtoritatoj de la mil= itaj aferoj kaj la korea civitanoj povas kompreneble ne facile aĉeti aŭ konstrui korean lernejon en Gaŭŝjong. Kim Ku kaj Kim Sin estis la ŝlosilhomoj. Kim Ku(金九) kaj Kim Sin(金信). La unua estas korea kontraŭ-janana heroo, intima amiko de prezidanto Chiang Kaishek, kaj la lasta korea ambasadoro al la Ĉina Resp. en Tajvano. Por la peto de ambasadoro Kim Sin, kaj la amikeco inter Ĉina Respubliko kaj Korea Resp= ubliko, Prezidanto Chiang Kai-shek aranĝis donaci terenon al koreoj por fondi lernejon en Kaohsiung(korea registaro aŭ popolo pagis nur simbola prezo por tereno). Unu bedaŭrinda afero estis la subita interrompo de = la ambasadora rilato inter Koreio kaj la Ĉina Resp.antaŭ ĉirkaŭ 15 jaroj. Unue venis la policanoj por demeti korean flagon,Taiguk Ki. Nun la korea flago povas ankoraŭ esti pendita en la korea lernejo en Tajvano.Oni diras, ke la korea lernejo kaj preĝejo en Tajvano estas la korean teritorio.

Mi vizitis la korean preĝejon en Gaŭŝjong je la sekvanta tago . La dioservo komencis je duono post 10a horo. En la eta ekleziohalo estis jam plena = da vizitantoj. Inter la 55 vizitantoj estis ok ĥormembroj (la edzino de pastoro estas la ĥorestrino), juna pianistino (dek jara), 36 virinoj, = ses viroj kaj 4 geknaboj. La dioservo estis en korea lingvo, sed estis helpanta folio en du linvoj (ĉina kaj korea). Dum la prediko estis samtempa interpreto al ĉina lingvo (ekde duona jaro). Hodiaŭa prediko estis pri 1a Korinto 15:8-11 <= o:p>

Inter la membroj estis germano kun lia korea edzino kaj 5-jara filo. Mi= povis paroli kun li germane. S-ino Kim Choa-ja kaj ŝia filino (Fratino Kim, 39-jara, estis tie kiel samtempa interprestino). La nuna lernejestro kaj lia edzino ne estis kun la renkontiĝo.

Post la dioservo estis meztagmanĝaĝo. Mi estis invitita manĝi kune kun la membroj. Mi kunsidis kun la pastro (Moksanim) Cho Bj= ong Laj kaj lia edzino. La pastro estas ekde ses monatoj en la eklezio el Korei= o, li parolas malmulte ĉinan lingvon. Mi parolas iomete koree. Ni kompren= is unu al alia bone kun la interpreto de koreoj. La koreaj loĝantoj en Gausjong parolas kultime ambaŭ linvojn bone.

Laŭ mia fonto la numbro de loĝantoj en Tajvano en jaro 1935 e= stis 6,400,000, enter ilin ĉ. 30,000 japanoj kaj 10,000 koreanoj. Nun la nu= mbro de koreoj en tajvano estas minimume 1,000, eble pli multe ol 2,000. Ili pov= as komercistoj, studentoj, artistoj aŭ ingenieroj. Multe da malnovaj kore= oj jam akiris civitanecon por pli bonaj okazoj de loboro kaj edukado. Malgra&#= 365; tio, ili restas veran koreojn kaj parolas koree flue.

Je la 6ª de Marto 2008, la japana esperantisto Doktoro Jamada Kando venis al Gaŭŝjong, mi akompanis lin al la korea preĝejo je u= nua kaj duono posttagmeze. La pastoro, la lernejestro, S-ino Kim Choa Cha ktp. atendis jam en la ĉambro apud la preĝejo. La sekvanta konversacio= estis en korea lingvo. Mi komprenis malmulte, sed mi sciis, ke ili parolis multe = pri Kikoan-Chang (Ĉef-mara-maŝinisto) kaj Cheonchang (Ŝipestro),= pri Ilbon-Saram kaj Chungkuk Saram (Japanoj kaj Ĉinoj), pri Kyonsan Chu-i = kaj Chibon Chu-I (Komunismo kaj Kapitalismo), tute relataj al la historio de ko= reoj en Tajvano. Eble S-ro Jamada Kanto skribos la saman temon esperante kaj sen= dos sia tekston al Koreo.